Tôi không trả lương để bạn được vinh danh

Một buổi chiều, một câu hỏi cũ

Công ty tôi có những bạn trẻ, người đầu 2, người đầu 3. Các bạn giỏi, nhanh, nhiều năng lượng. Và các bạn có chung một mong muốn mà tôi nghe đi nghe lại: "Em muốn được tôn trọng."

Tôi không phản đối. Ai mà không muốn được tôn trọng chứ? Nhưng càng ngồi nghĩ, tôi càng thấy câu đó đúng, mà chưa đủ.

Rồi một tối lướt Instagram, tôi gặp một đoạn reel nói đúng cái điều tôi loay hoay mãi chưa diễn đạt được. Đại ý: tôi cho bạn cơ hội để phát triển, để kiếm tiền, chứ không phải để bạn được công nhận hay được vinh danh. Tôi xem lại hai lần. Rồi ngồi viết bài này.

Tôn trọng là đúng, nhưng chưa đủ

Tôn trọng là nền móng. Không ai làm việc tốt trong một nơi bị coi thường, bị quát tháo, bị xem như cái máy. Điều đó tôi tin và tôi giữ.

Nhưng tôn trọng không phải là đích đến. Nó là điều kiện để mình bắt đầu, chứ không phải lý do để mình ở lại.

Tôi thấy nhiều bạn nhầm giữa "được tôn trọng" và "được công nhận". Tôn trọng là cách người khác đối xử với con người bạn. Công nhận là phần thưởng cho những gì bạn làm ra. Cái thứ nhất bạn xứng đáng có ngay từ ngày đầu. Cái thứ hai, bạn phải kiếm.

Tôi trao cơ hội, không trao huy chương

Khi tôi nhận một bạn vào làm, tôi không hứa sẽ đưa tên bạn lên bảng vàng. Tôi hứa ba thứ:

• Một chỗ để bạn học, để sai, để làm lại.

• Những việc đủ khó để bạn lớn lên.

• Một con đường để bạn kiếm được nhiều tiền hơn hôm qua.

Vinh danh là thứ đến sau, và thường đến từ bên ngoài: từ khách hàng, từ thị trường, từ những con số. Nếu bạn đi làm chỉ để chờ một lời khen, bạn sẽ mệt rất nhanh. Vì lời khen thì ít, còn việc thì nhiều.

Ngày tôi ở tuổi các bạn, tôi cũng từng muốn được ghi nhận. Sau này tôi mới hiểu: không ai nợ mình một tấm bằng khen. Cái người ta nợ mình, nếu có, là một cơ hội công bằng. Phần còn lại là việc của mình.

Nói thẳng một lần: mọi thứ xoay quanh tiền

Nghe thì có vẻ thực dụng. Nhưng tôi nghĩ mình nên thành thật với nhau.

Công ty tồn tại vì có doanh thu. Lương của bạn đến từ doanh thu. Thưởng, tăng lương, cơ hội đi xa hơn, tất cả đều đến từ việc bạn tạo ra giá trị mà ai đó sẵn sàng trả tiền.

Tiền không phải là tất cả. Nhưng tiền là thứ đo lường trung thực nhất trong công việc. Một lời khen có thể là xã giao. Một bản hợp đồng khách hàng ký thì không.

Và tiền cũng là một dạng tôn trọng, chỉ là nó không nói bằng lời. Khi tôi trả bạn nhiều hơn, đó là lúc tôi công nhận bạn rõ ràng nhất. Khi bạn kiếm được nhiều hơn, đó là lúc bạn tự tôn trọng mình theo cách thật nhất: lo được cho bản thân, cho gia đình, cho những người bạn thương.

Gửi các bạn 2x, 3x

Tôi sẽ luôn tôn trọng bạn. Đó là phần của tôi, và tôi giữ lời.

Phần của bạn là dùng cơ hội đó cho thật đáng. Học nhanh hơn. Làm kỹ hơn. Đem về nhiều giá trị hơn. Rồi tiền sẽ đến, và sự công nhận sẽ tự tìm đến bạn, không cần ai trao.

Đừng đi làm để được vỗ tay. Hãy đi làm để mỗi năm, bạn của năm sau giỏi hơn và giàu hơn bạn của năm trước.

Còn tôi, tôi vẫn giữ câu cũ: Do what you love, and love what you do. Chỉ là bây giờ tôi thêm một vế: and get paid well for it.

Nếu một ngày bạn đọc được bài này và thấy hơi phật lòng, không sao cả. Cứ giữ lại đó, vài năm nữa đọc lại. Biết đâu lúc ấy mình lại ngồi cà phê với nhau, và bạn kể tôi nghe bạn đã đi xa thế nào.

Bạn đang nghĩ gì về chuyện này? Nói cho tôi biết nhé.